Historia i rozwój systemów ERP

Historia rozwoju ERP zaczyna się od planowania produkcji, a prowadzi do zarządzania procesami całej firmy. ERP poszerzyło zakres MRP II, czyli planowania zasobów produkcyjnych, o kolejne obszary działalności¹.
Następne etapy pokazują, jak rosły potrzeby przedsiębiorstw i zakres danych, z których korzystały².

Czym jest system ERP i z jakich potrzeb przedsiębiorstw się wywodzi?

System ERP to oprogramowanie, które pomaga planować zasoby przedsiębiorstwa i obsługiwać powiązane procesy na wspólnych danych. Powstało z potrzeby połączenia informacji przetwarzanych wcześniej osobno przez systemy finansowe i produkcyjne.
Taką integrację oferował SAP R/3, wprowadzony na rynek w 1992 r.³.

Od jakich potrzeb i rozwiązań informatycznych zaczęła się historia ERP?

Historia ERP zaczęła się od komputerowego wspierania pracy firm produkcyjnych. W latach 60. XX wieku przedsiębiorstwa zaczęły używać komputerów do automatyzacji księgowości i finansów⁴. Wczesne rozwiązania działały między innymi na mainframe’ach IBM, z których korzystały General Electric i Ford Motor Company⁴.
Późniejsze MRP, czyli planowanie zapotrzebowania materiałowego, odpowiadało na inne pytanie: czego potrzeba do produkcji? Komputer IBM 1401, przeznaczony do przetwarzania danych biznesowych, trafił na rynek już w 1959 r.⁵.

Systemy księgowe i MRP przygotowały grunt pod ERP, choć służyły różnym celom:

• Systemy księgowe porządkowały zapisy operacji finansowych przedsiębiorstwa.
• MRP wiązało zapotrzebowanie na materiały z planem produkcji.

Na czym polega koncepcja ERP?

Koncepcja ERP opiera się na powiązaniu procesów firmy przez wspólne dane. Gdy zmienia się zamówienie, inne działy mogą wykorzystać tę informację bez wpisywania jej ponownie.
To, jak daleko sięga takie powiązanie, zależy od procesów obsługiwanych przez dany system⁶.

Jaką rolę pełni ERP we współczesnym przedsiębiorstwie?

ERP pomaga koordynować pracę działów korzystających z danych o tych samych zamówieniach, zasobach i operacjach. Pracownicy mogą prześledzić proces od początku do rozliczenia. Firma musi więc ustalić nie tylko, jakie dane zbiera, ale też kto je wprowadza i później wykorzystuje.
IBM opisuje osiem etapów procesu order-to-cash: od obsługi zamówienia po pobranie płatności i analizę danych⁷.

Dlaczego planowanie produkcji jest ważnym zastosowaniem ERP?

Planowanie produkcji wymaga zestawienia harmonogramu z dostępnością materiałów. Zamówienia wskazują potrzeby materiałowe, a dane o zapasach pomagają ocenić, czy zlecenie da się wykonać. Wspólny obraz tych informacji pozwala wcześniej dostrzec konflikt między terminem produkcji a stanem zasobów.
Trzy podstawowe dane wejściowe MRP to główny harmonogram produkcji, zestawienie materiałowe i informacje o stanach magazynowych⁸.

ERP idzie dalej niż planowanie w jednym dziale. Łączy informacje potrzebne zarówno finansom, jak i produkcji⁹.

Czym jest ewolucja ERP i co wyznacza kierunki jego rozwoju?

Ewolucja ERP zmieniła sposób udostępniania systemów i korzystania ze zgromadzonych w nich danych. Firmy potrzebowały dostępu do oprogramowania, analizy informacji oraz sprawniejszej koordynacji procesów.
Według Eurostatu w 2023 r. z oprogramowania ERP korzystało 43,38% przedsiębiorstw w UE¹⁰.

Jak zmieniały się systemy ERP od pierwszych rozwiązań do współczesnych platform?

ERP nie musi już działać wyłącznie na infrastrukturze przedsiębiorstwa; system może być dostępny także przez chmurę. Software as a Service (SaaS) oznacza korzystanie z oprogramowania jako usługi, bez utrzymywania całej aplikacji na własnych serwerach. Ten model zwiększył dostępność funkcji ERP dla firm średniej wielkości¹¹.
Raport z 2025 roku podaje, że 75% badanych organizacji wybrało rozwiązanie chmurowe: hosting, usługę zarządzaną lub SaaS. Dane zbierano od stycznia 2024 do stycznia 2025 roku; wynik nie jest prognozą ani miarą wszystkich wdrożeń na rynku^4,12.

Chmura zmieniła dostęp do ERP i podział odpowiedzialności za infrastrukturę. NIST wyróżnia trzy modele usług chmurowych – SaaS, PaaS i IaaS – o różnym zakresie zasobów udostępnianych użytkownikowi¹³.

Jak zmiany w biznesie i technologii wpływały na rozwój ERP?

Firmy zaczęły wykorzystywać dane z ERP nie tylko do zapisu operacji, ale również do planowania działań. Analityka Big Data pozwala łączyć duże, różnorodne zbiory informacji pochodzących z różnych procesów.
Internet rzeczy (IoT) obejmuje urządzenia przesyłające dane przez sieć. W produkcji takie dane mogą zasilać analizę stanu maszyn i przebiegu pracy. IoT Analytics prognozowało, że do końca 2024 r. liczba aktywnych urządzeń IoT na świecie osiągnie 18,8 mld¹⁴.

Jakie kierunki mogą kształtować dalszy rozwój ERP?

Inteligentne ERP (iERP) wykorzystuje sztuczną inteligencję, analitykę i dane z urządzeń w procesach firmy. System nie służy już wyłącznie do rejestrowania transakcji: może też wspierać przewidywanie popytu, rozpoznawanie ryzyka i podejmowanie decyzji¹¹.
Agentic ERP to kierunek rozwoju, w którym agenci AI wykonują zadania w określonych granicach uprawnień i kontroli. Gartner prognozuje, że do 2028 r. agentową AI będzie zawierać 33% aplikacji biznesowych ogółem, nie tylko systemów ERP¹⁵.

Dalszy rozwój ERP dotyczy zarówno dostępu do systemu, jak i pracy na danych. Według Eurostatu w 2023 r. płatne usługi chmurowe kupowało 45,2% przedsiębiorstw w UE¹⁶.

Historia rozwoju ERP w latach 90.: początki i pionierzy

W latach 90. XX wieku upowszechniały się wielomodułowe systemy łączące pracę działów przedsiębiorstwa. W tym okresie pojawił się też termin ERP¹.
Zmienił się zakres oprogramowania: zamiast obsługiwać tylko wybrany obszar, miało udostępniać powiązane informacje różnym działom. Nazwę „ERP” wprowadził Gartner w 1990 r. dla zintegrowanego oprogramowania obejmującego różne obszary firmy¹⁷.

Jak rozwijały się systemy ERP w latach 90.?

Systemy ERP rozwijały się jako wielomodułowe platformy, na których działy pracowały na wspólnych danych. Rozwiązania firm SAP, PeopleSoft i JD Edwards pozwalały łączyć informacje z różnych działów w czasie rzeczywistym⁴.
SAP R/3 wprowadzono w 1992 roku⁴. Jego modułowa budowa umożliwiała dostosowanie systemu do potrzeb różnych branż⁴.

SAP R/3 pokazuje ówczesny kierunek rozwoju ERP. Dobór modułów pozwalał objąć wspólnym systemem procesy właściwe dla działalności przedsiębiorstwa.
Chodziło o połączenie danych działów, a nie o ograniczenie oprogramowania do jednego procesu⁹.

Czym różnią się MRP, MRP II i ERP pod względem zakresu i integracji procesów?

MRP, MRP II i ERP różnią się zakresem planowania: od materiałów, przez zasoby produkcyjne, po procesy całej firmy. Można je porównać, patrząc na wykorzystywane dane oraz obszary, które łączą.
MRP II do planowania materiałów dołącza między innymi planowanie zdolności produkcyjnych i finansowe¹⁸.

Tabela porównuje MRP, MRP II i ERP pod względem zakresu planowania oraz integracji procesów.

Dane w tabeli: 4

MRP pomaga ustalić potrzeby materiałowe, a MRP II uwzględnia także zasoby niezbędne do wykonania planu produkcji. ERP przenosi integrację poza produkcję, więc z powiązanych danych mogą korzystać również inne działy.
Szerszy zakres MRP II widać w planowaniu zdolności produkcyjnych i finansów obok potrzeb materiałowych¹⁸.

Od MRP do MRP II: rozszerzenie planowania materiałów na zasoby produkcyjne

Przejście od MRP do MRP II poszerzyło planowanie materiałów o zarządzanie zasobami produkcyjnymi. Pionierskie prace nad MRP wiąże się z latami 60. XX wieku¹.
Systemy MRP rozwijały się w latach 70. i 80. XX wieku; w drugiej z tych dekad rozwijano także MRP II^1,4. W 1975 r. ukazała się książka Josepha Orlicky’ego „Material Requirements Planning”, poświęcona zasadom planowania potrzeb materiałowych¹⁹.

Z rozwojem obu koncepcji związane były następujące osoby:

• Joseph Orlicky pracował w IBM i opracował system MRP wspierający producentów w zarządzaniu zapasami oraz procesami produkcyjnymi¹.
• Oliver Wight należał do osób związanych z rozwojem MRP II¹.

MRP II przesunęło uwagę z samych materiałów na wszystkie zasoby potrzebne do wykonania produkcji.

Korzyści i wyzwania wdrożenia ERP z perspektywy przedsiębiorstwa

Wdrożenie ERP może połączyć dane działów, lecz najpierw trzeba uporządkować procesy i odpowiedzialność za ich obsługę. W produkcji szczególnie liczy się zgodność informacji o zamówieniach, zapasach i przebiegu pracy.
Przy ocenie przedsięwzięcia trzeba osobno traktować koszt licencji lub subskrypcji, wdrożenia, integracji oraz późniejszego utrzymania.

Jakie korzyści może przynieść wdrożenie ERP?

ERP może ograniczyć wielokrotne wpisywanie tych samych danych i ułatwić współpracę między działami. Połączenie modułów biznesowych daje pracownikom dostęp do informacji o jednym procesie, bez uzgadniania osobnych zapisów.
Chmurowe rozwiązania ERP pod marką NetSuite zapewniły dostęp do danych w czasie rzeczywistym, większą skalowalność i niższe koszty IT¹. Te korzyści trzeba jednak odnosić do zakresu konkretnego wdrożenia, nie do samej nazwy ERP.

Jak przebiegają etapy wdrożenia ERP w firmie produkcyjnej?

Wdrożenie ERP w firmie produkcyjnej wymaga przygotowania procesów, skonfigurowania systemu i sprawdzenia go na danych firmy. Taka kolejność pomaga powiązać plan produkcji z informacjami wykorzystywanymi przez inne działy.

• Analiza procesów opisuje obieg zamówień, gospodarkę magazynową i produkcję. Ustala też odpowiedzialność za dane.
• Konfiguracja i integracja dostosowują obsługę procesów oraz wymianę danych z pozostałymi systemami firmy.
• Migracja i testy przenoszą potrzebne dane i pozwalają sprawdzić rzeczywiste operacje przed uruchomieniem.
• Uruchomienie i utrzymanie obejmują codzienną pracę użytkowników, obsługę zgłoszeń oraz późniejsze zmiany systemu.

Od czego zależy czas wdrożenia ERP?

Czas wdrożenia ERP zależy od zakresu procesów, jakości danych, liczby integracji i dostępności pracowników zaangażowanych w projekt. Migracja wymaga więcej pracy, gdy przed przeniesieniem trzeba uporządkować kartoteki materiałowe lub dane o zapasach.
Wymiana informacji z systemami pozostającymi poza ERP wydłuża z kolei prace integracyjne.

Zakres wdrożenia powinien odpowiadać procesom firmy. To od niego zależą możliwe korzyści i potrzebny nakład pracy²⁰.

Od MRP do ERP II: etapy historii rozwoju ERP

Historia ERP prowadzi od planowania wewnątrz firmy do internetowej współpracy z klientami i dostawcami. Na kolejnych etapach zmieniała się przede wszystkim granica danych i procesów, które obejmował system²¹.

Jak MRP przekształcało się w ERP w latach 80. i 90.?

MRP przekształcało się w ERP wraz z poszerzaniem zakresu planowania i łączeniem pracy działów. W latach 80. rozwój MRP II skierował uwagę na powiązania wewnątrz produkcji.
W latach 90. ERP objęło wspólnym przepływem informacji także procesy spoza produkcji. System zaczął służyć do koordynacji działalności całej firmy, nie tylko do przygotowania planu wytwarzania.

Jak internet wpłynął na rozwój ERP II pod koniec lat 90. i w latach 2000.?

ERP II poszerzyło tradycyjny model ERP o procesy łączące firmę z jej otoczeniem. Pod koniec lat 90. i w latach 2000. internet ułatwił wymianę informacji poza granicami przedsiębiorstwa.
ERP II powiązało procesy wewnętrzne z handlem elektronicznym, CRM – zarządzaniem relacjami z klientami – i współpracą z dostawcami¹¹. Integracja zaczęła więc obejmować nie tylko działy firmy, lecz także jej relacje handlowe²¹.

ERP II rozszerzyło koordynację pracy firmy na współpracę z jej otoczeniem.

Najczęściej zadawane pytania

Czy każda firma musi wdrożyć ERP w takim samym zakresie?

Nie. Zakres systemu zależy od procesów, które ma obsługiwać, i potrzeb przedsiębiorstwa.

Czy wdrożenie ERP wymaga rezygnacji z systemów, które firma już wykorzystuje?

Nie musi. Artykuł wskazuje, że ERP można integrować z systemami pozostającymi poza nim, choć taka wymiana danych wymaga pracy.

Czy ERP samo z siebie gwarantuje poprawność wspólnych danych?

Nie. Firma powinna ustalić, kto wprowadza dane i kto z nich korzysta.

Czy wszystkie systemy ERP działają w czasie rzeczywistym?

Artykuł przypisuje taką możliwość rozwiązaniom firm SAP, PeopleSoft i JD Edwards z lat 90., ale nie stwierdza, że dotyczy to każdego ERP.

Czy przedsiębiorstwo musi korzystać ze wszystkich modułów ERP?

Nie. Modułowa budowa SAP R/3 pozwalała dobierać system do potrzeb różnych branż.