Microsoft Dynamics NAV — opinie, alternatywy, wady i zalety

Czym jest Microsoft Dynamics NAV i dla jakich firm powstał?

Microsoft Dynamics NAV to wcześniejsza linia systemów ERP firmy Microsoft. Jej następcą jest Dynamics 365 Business Central. NAV powstał dla przedsiębiorstw, które chciały zarządzać powiązanymi procesami w jednym systemie. Korzystały z niego firmy z różnych branż, między innymi zajmujące się produkcją, magazynowaniem i dystrybucją^1,2.

Nazwy Navigator i Navision Software należą do historii produktu. Podobnie Microsoft Business Solutions – wcześniejsza marka działalności Microsoft w obszarze systemów biznesowych. Producentem NAV jest Microsoft, natomiast partner wdrożeniowy odpowiada za projekt w konkretnej firmie.
NAV to dziś istniejąca linia ERP, nie nowa oferta dla firmy wybierającej system. Microsoft przejął Navision w 2002 roku i włączył jej produkty do działalności Microsoft Business Solutions³.

Moduły i funkcje Microsoft Dynamics NAV

Microsoft Dynamics NAV obejmował finanse i księgowość, magazyn, produkcję, planowanie zakupów i dystrybucji oraz zarządzanie parkiem maszyn. Obsługiwał też rozliczenia z kontrahentami i kontrolę dostawców¹. System wspierał sprzedaż, zakupy, zwroty, a także przygotowywanie raportów i analiz biznesowych⁴.
Zakres zależał od wersji. Poniższe możliwości dotyczą wydań, dla których je opisano.

Tabela porównuje funkcje udokumentowane dla poszczególnych wydań NAV.

Dane w tabeli: 4,5,6,7

Przy ocenie instalacji trzeba ustalić jej wersję. Prognozowanie zapotrzebowania przypisano do wydania 2017, a synchronizację z Dynamics 365 for Sales do wydania 2018^5,7.
Microsoft Dynamics NAV 2017 udostępniono 28 października 2016 roku, mimo oznaczenia „2017”⁸.

Ile kosztuje Microsoft Dynamics NAV?

Koszt Microsoft Dynamics NAV trzeba rozdzielić na licencję, wdrożenie, integrację i utrzymanie. Stawki abonamentowe w dalszym zestawieniu dotyczą następcy tej linii, Dynamics 365 Business Central^4,9. Przykładowy budżet projektu nie jest katalogową ceną licencji¹⁰.
Katalogowa cena planu Essentials dla następcy NAV wynosi 69,30 € za użytkownika miesięcznie, przy płatności rocznej, bez VAT¹¹.

Licencja lub subskrypcja

Dokument dotyczący Microsoft Dynamics 365 Business Central (Dynamics NAV) odróżnia jednorazowy zakup licencji od miesięcznego abonamentu. Licencja wieczysta daje dostęp użytkownikom jednoczesnym, czyli osobom pracującym w systemie w tym samym czasie⁴. Pakiet startowy obejmuje 3 użytkowników typu Pełny Użytkownik⁴.
Ceny planów Dynamics 365 Business Central podano za użytkownika miesięcznie, choć obowiązują przy zakupie rocznym^9,12.

Tabela rozdziela ceny subskrypcji, przykładowy budżet wdrożenia oraz opłaty zewnętrznego integratora według pozycji i warunku naliczania. Plan Dynamics 365 Business Central Premium kosztuje katalogowo 95,30 € za użytkownika miesięcznie, przy płatności rocznej, bez VAT¹¹.

Dane w tabeli: 9,10,11,13

Koszt wdrożenia i utrzymania

W przykładowym projekcie NAV późniejsze zmiany raportów i aktualizacje oznaczają dalsze wydatki. Są to koszty poza pracami nad raportowaniem ujętymi w budżecie wdrożenia¹⁰. Użytkownicy muszą też uwzględnić rosnącą opłatę BREP i możliwe dopłaty za przestarzały kod w programie Universal Code¹⁴. Całkowity koszt zależy od licencjonowania, zakresu projektu, integracji i utrzymania. Podane ceny subskrypcji dotyczą zakupu rocznego, nie stawek po okresie promocyjnym^4,9.
Broszura Microsoft dotycząca NAV 2013 określała roczną opłatę za utrzymanie oprogramowania w planie BREP jako 16% wartości licencji¹⁵.

Wersje i sposób udostępniania Microsoft Dynamics NAV

Kolejne wydania Microsoft Dynamics NAV zmieniały sposób dostępu do systemu. Wersja 2013 oferowała klienta przeglądarkowego, wersja 2015 – aplikację na tablety, a wersja 2016 obsługiwała rozwiązania chmurowe^5,7. Wersję 2018 określa się jako ostatnią wydaną pod nazwą Microsoft Dynamics NAV⁵.
Następca, Dynamics 365 Business Central, działa w chmurze lub na serwerach lokalnych¹⁶. Microsoft Dynamics NAV 2018 udostępniono 1 grudnia 2017 roku, choć numer wersji wskazuje rok 2018¹⁷.

Tabela zestawia udokumentowane sposoby dostępu do kolejnych wersji Microsoft Dynamics NAV w porządku chronologicznym. NAV 2015 udostępniono 1 października 2014 roku; wydanie wprowadziło aplikacje na tablety¹⁸.

Dane w tabeli: 5,7

Dynamics 365 Business Central kontynuuje linię znaną wcześniej jako Microsoft Dynamics NAV. Producent rozwija jego funkcje każdego roku¹⁶. Następca jest też dostępny w wersji on-premises, instalowanej na serwerach firmy lub jej dostawcy infrastruktury. Wybór środowiska lokalnego nie oznacza więc konieczności pozostania przy NAV¹⁹.
Przy porównaniu modeli udostępniania trzeba oddzielić historyczną wersję instalacji od obecnego produktu. Możliwości Microsoft Dynamics NAV 2016 nie określają warunków udostępniania Dynamics 365 Business Central^5,16. Business Central ma dwie główne fale aktualizacji rocznie: w kwietniu i październiku²⁰.

Wdrożenie Microsoft Dynamics NAV – jak przebiega i ile trwa?

Przy wdrożeniach Microsoft Dynamics NAV partnerzy planowali projekty i dostosowywali oprogramowanie do procesów firm. Stosowana przy wdrożeniach ERP metodyka Microsoft Dynamics Sure Step obejmuje 6 etapów^4,16. To struktura prac, nie miara czasu ich trwania.
Opisy projektów w VBH Polska i Marketing Investment Group potwierdzają wdrożenie NAV w tych firmach. Nie wyznaczają terminu dla kolejnego projektu^21,22,23.

• Analiza procesów. Visiativ Poland oferuje analizę procesów firmy przy wdrożeniu następcy NAV, Dynamics 365 Business Central²⁴. To usługa partnera wdrożeniowego, nie osobna funkcja systemu Microsoft.
• Planowanie i dostosowanie. Certyfikowani partnerzy dystrybuują Microsoft Dynamics 365 Business Central (Dynamics NAV). Świadczą też usługi planowania projektu, wdrożenia i dostosowania oprogramowania⁴. Zakres zmian wynika z konkretnego projektu, nie z samej nazwy produktu²⁵.
• Integracja i wsparcie. Visiativ Poland oferuje integrację Dynamics 365 Business Central z SOLIDWORKS PDM oraz wsparcie techniczne²⁴. Oferta dotyczy następcy NAV, a nie prac wykonanych w VBH Polska lub Marketing Investment Group.

Wdrożenia Microsoft Dynamics NAV są udokumentowane, ale 6 etapów Microsoft Dynamics Sure Step nie określa czasu realizacji w tygodniach ani miesiącach^16,21,22,23.
W opisanym przez dostawcę projekcie Dynamics NAV/4PS w firmie Shouksmiths od rozpoczęcia prac do uruchomienia minęło pięć miesięcy²⁶.

Integracje Microsoft Dynamics NAV

Microsoft Dynamics NAV łączył się z rozwiązaniami Microsoft, między innymi Office 365, Azure SQL, Power BI i systemem CRM¹. Zakres integracji różnił się między wersjami 2015–2018. Połączenie z Base.com zapewniał natomiast produkt zewnętrznego dostawcy^5,7,13.
Funkcje następcy, Dynamics 365 Business Central, należy oceniać oddzielnie od funkcji NAV.

Tabela rozdziela integracje według produktu i wersji.

Dane w tabeli: 5,7,16,24

Co Microsoft Dynamics NAV robi inaczej niż konkurencja?

Microsoft Dynamics NAV można było modyfikować i dostosowywać do potrzeb firmy¹. Przy porównaniu systemów ERP liczy się zakres zmian wymaganych przez procesy przedsiębiorstwa. Sama liczba funkcji w katalogu nie rozstrzyga o dopasowaniu⁶.

Możliwość modyfikacji NAV nie oznacza, że konkurencyjne systemy nie oferują dostosowań. Nie pozwala też określić kosztu konkretnej zmiany. Firma korzystająca z systemu może ustalić, które modyfikacje wspierają jej procesy i powinny wejść do planu dalszego rozwoju.
W NAV 2017 identyfikatory obiektów od 50 000 do 99 999 były dostępne na dostosowania, zależnie od uprawnień licencji deweloperskiej²⁷.

Plusy i minusy Microsoft Dynamics NAV

Microsoft Dynamics NAV łączył dane i pracę działów w jednym systemie. Jako starsza linia ma jednak ograniczenia związane ze sprzedażą licencji, wsparciem i zmianami raportów^4,10,14. Dla obecnych użytkowników znaczenie ma wersja instalacji oraz zakres raportów zakodowanych w aplikacji²⁸.

Microsoft Dynamics NAV 2009: jak Role Center ograniczał liczbę widocznych funkcji?

Microsoft Dynamics NAV 2009 ograniczał liczbę funkcji widocznych dla pracownika przez Role Center. Był to widok pracy dostosowany do jego zadań¹. Widoki oparte na rolach pokazywały potrzebne funkcje, a pozostałe ukrywały. Zmieniała się widoczność funkcji, nie ich obecność w instalacji.

21 gotowych widoków i ponad 90% funkcji ukrywanych przed użytkownikiem

Microsoft Dynamics NAV 2009 udostępniał 21 wstępnie skonfigurowanych widoków głównych użytkownika⁵. To różne zakresy: 21 gotowych widoków w systemie oraz 61 widoków opracowanych podczas prac nad interfejsem.

• Gotowe widoki. Microsoft Dynamics NAV 2009 oferował 21 wstępnie skonfigurowanych widoków głównych użytkownika⁵.
• Badania interfejsu. Prace nad interfejsem Microsoft Dynamics NAV 2009 obejmowały badania ponad 2000 osób. Pozwoliły zidentyfikować 61 ról i opracować 21 gotowych widoków Role Center^5,29.
• Zakres widocznych funkcji. Ta liczba nie określa zakresu funkcji konkretnej instalacji.

Opis Role Center w wydaniu 2009 nie oznacza, że późniejsze wersje NAV miały identyczny zestaw widoków. Microsoft Dynamics NAV 2009 dostarczano z 21 centrami ról Role Center, które można było personalizować³⁰.

Microsoft Dynamics NAV: Polska Funkcjonalność i obsługa wyciągów bankowych

Polskie potrzeby użytkowników NAV obsługiwał dodatek Polska Funkcjonalność. Wersja 2015 systemu umożliwiała z kolei import wyciągów w formatach banków z ponad 25 krajów^4,5.
To odrębne elementy: dodatek przygotował partner IT.integro, a opis operacji bankowych dotyczy konkretnego wydania NAV³¹.

Polska Funkcjonalność jako dodatek IT.integro certyfikowany przez Microsoft

Polska Funkcjonalność rozszerzała podstawową wersję Microsoft Dynamics NAV. Dodatek przygotowało IT.integro, a certyfikował go Microsoft⁴. Certyfikacja nie zmienia ról tych firm: Microsoft produkuje system, IT.integro opracowało rozszerzenie.
Przy ocenie polskiej instalacji NAV warto osobno rozpatrywać produkt podstawowy i dodatek.

Dynamics 365 Business Central, następca NAV, ma polską funkcjonalność zgodną z lokalnymi wymogami prawnymi¹⁶. Nie oznacza to, że korzysta z tego samego dodatku IT.integro, który stosowano w NAV. JPK_V7M składa się do 25. dnia następnego miesiąca. Gdy termin wypada w sobotę lub święto, przesuwa się na pierwszy dzień roboczy³².

Microsoft Dynamics NAV 2015: import wyciągów w formatach banków z ponad 25 krajów

Microsoft Dynamics NAV 2015 pozwalał importować wyciągi w formatach banków z ponad 25 krajów. Umożliwiał też eksport poleceń przelewu⁵. Import dotyczył danych otrzymanych z banku, eksport zaś – poleceń płatniczych przygotowanych w systemie.
Parametr „ponad 25 krajów” opisuje zasięg formatów w wydaniu 2015, nie liczbę banków obsługiwanych przez daną firmę³¹.

Obsługa wyciągów dotyczyła Microsoft Dynamics NAV 2015. Polska Funkcjonalność pozostawała osobnym rozszerzeniem przeznaczonym na polski rynek^4,5.
Dla szwajcarskiej wersji NAV 2015 Microsoft udokumentował import wyciągów ISO 20022 camt.053, w tym definicje SEPA CAMT 053-02 i 053-04³³.

Microsoft Dynamics NAV po wersji 2018: modyfikacje kodu a przejście na Dynamics 365 Business Central

Przejście z Microsoft Dynamics NAV po wersji 2018 na Dynamics 365 Business Central wymaga oceny zmian w istniejącej instalacji. Nie można zakładać, że cały zmodyfikowany kod przejdzie bez zmian¹⁴. Rozszerzenia dodają funkcje bez ingerencji w kod bazowy, ale dotychczasowe modyfikacje trzeba odnieść do procesów firmy^14,24.
NAV 2018 obsługiwał model rozszerzeń V2, odmienny od wcześniejszych rozszerzeń V1 tworzonych w C/SIDE³⁴.

Audyt modyfikacji i możliwość zastąpienia ich rozszerzeniami

Microsoft Dynamics NAV 2017 pozwalał dodawać funkcje przez Extensions bez ingerencji w kod źródłowy⁵. Partnerzy Dynamics 365 Business Central tworzą w ten sposób także funkcje branżowe, nie zmieniając kodu bazowego²⁴. Plan migracji obejmuje następujące prace:

• Audyt modyfikacji. Analiza obejmuje zmiany w istniejącej instalacji Microsoft Dynamics NAV¹⁴.
• Ocena rozszerzeń. Każdą modyfikację NAV można ocenić pod kątem zastąpienia rozszerzeniem Dynamics 365 Business Central. Sama dostępność tej architektury nie przesądza o wyniku oceny^14,24.
• Szkolenia użytkowników. Plan przejścia z Microsoft Dynamics NAV na Dynamics 365 Business Central uwzględnia szkolenia osób pracujących w systemie¹⁴.

Dynamics 365 Business Central w chmurze: 2 kluczowe aktualizacje rocznie

Mniejsze poprawki pojawiają się na bieżąco¹⁴. Firma migrująca z NAV musi uwzględnić ten rytm przy utrzymaniu rozszerzeń i planowaniu szkoleń. Częstotliwość aktualizacji nie gwarantuje zgodności każdej modyfikacji z kolejnym wydaniem.

Dla kogo jest Microsoft Dynamics NAV, a dla kogo nie?

Microsoft Dynamics NAV jest punktem odniesienia głównie dla małych i średnich firm, które już używają tego ERP. W ich przypadku liczy się dopasowanie istniejącej instalacji do procesów handlowych lub dystrybucyjnych^1,4.
Przy wyborze nowego systemu dla MŚP trzeba odróżnić NAV od jego następcy. Dynamics 365 Business Central jest przeznaczony również dla tego sektora¹⁶.

Sprawdzi się, jeśli

• Firma korzysta już z Microsoft Dynamics NAV i działa w handlu lub dystrybucji. Oba obszary należały do zastosowań rozwiązań branżowych związanych z NAV⁴. Ocena dalszego korzystania z systemu powinna dotyczyć procesów obsługiwanych przez istniejącą instalację.
• Firma ocenia zastosowanie rozszerzenia branżowego. Marketing Investment Group wybrała Microsoft Dynamics NAV z modułem LS Retail¹⁶. To przykład określonej konfiguracji, nie dowód, że moduł zawiera każda instalacja NAV.

Poszukaj gdzie indziej, jeśli

• Mała lub średnia firma wybiera nowy system do handlu albo dystrybucji. Dynamics 365 Business Central to następca NAV przeznaczony dla MŚP. Handel i dystrybucja należą do wskazanych obszarów jego zastosowania¹⁶. Historyczna konfiguracja NAV z LS Retail nie opisuje standardowej edycji następcy¹⁶.

Microsoft Dynamics NAV pomaga ocenić istniejącą instalację w MŚP. Firma wybierająca nowy ERP do handlu lub dystrybucji może w tej rodzinie produktów rozważyć Dynamics 365 Business Central^1,16.

Alternatywy dla Microsoft Dynamics NAV

Dynamics 365 Business Central to bezpośredni następca Microsoft Dynamics NAV i produkt wskazywany przy migracji z tej linii ERP¹⁴. Wybór dotyczy dalszego korzystania z istniejącej instalacji albo przejścia na następcę. Nie jest to ranking różnych producentów.
Według Microsoft z Dynamics 365 Business Central korzysta 55 000 przedsiębiorstw³⁵. Inny opis podaje 160 000 firm, 3 000 000 użytkowników i obecność systemu w 195 krajach. Wartości pochodzą z odrębnych zestawień, więc nie tworzą jednego, jednolicie zmierzonego wyniku¹⁶.

Tabela zestawia zakres pakietów następcy NAV oraz liczbowe dane o jego wykorzystaniu.

Dynamics 365 Business Central obsługuje finanse i księgowość, sprzedaż, zakupy, zasoby, projekty, raportowanie i analitykę. Uwzględnia też zwroty w procesach sprzedaży i zakupów¹⁶. Opis funkcji wymienia planowanie produkcji MRP, czyli wyliczanie zapotrzebowania na materiały, logistykę magazynową i rozliczenia międzyfirmowe²⁴. W zarządzaniu środkami trwałymi obejmuje klasyfikację, amortyzację, umorzenia oraz ewidencję konserwacji i ubezpieczeń²⁴.
Zestawienie Visiativ Poland wskazuje 10 obszarów funkcjonalnych. To opis partnera, nie liczba modułów dostępnych w każdym pakiecie²⁴.

• Dynamics 365 Business Central jest produktem do rozważenia przez firmę, która planuje migrację z NAV i chce korzystać z rozwijanej linii ERP¹⁴. Nie odpowiada jednak automatycznie dotychczasowej konfiguracji Microsoft Dynamics NAV. Zarządzanie produkcją i magazynem opisano jako część pakietu rozszerzonego, nie startowego⁴.

Najczęstsze pytania o Microsoft Dynamics NAV

Co to jest navision?

Navision to wcześniejsza nazwa systemu Microsoft Dynamics NAV¹. W dokumentach firmy obie nazwy oznaczają tę samą linię produktu. Przy opisie instalacji trzeba jednak wskazać jej wersję.

Co to jest Dynamics 365 Business Central?

Dynamics 365 Business Central to następca Microsoft Dynamics NAV¹. Zmiana nazwy nie oznacza, że funkcje konkretnej wersji NAV występują w każdej edycji Business Central.

Ceny i warunki sprawdzone u źródeł: październik 2026.

Jesteś producentem albo widzisz nieaktualną informację? Zgłoś poprawkę — odpowiadamy w ciągu 7 dni roboczych.